Książkę, o której chcę wam dzisiaj napisać czytałam bardzo długo. Bywały momenty, że odrzucałam ją w kąt i brałam się za coś innego, bo czułam się po prostu zmęczona.  Nie było to jednak zmęczenie spowodowane obcowaniem z kiepską literaturą.  Książka jest po prostu dosyć trudna w odbiorze, trzeba się mocno skupić, aby wyłapać wszelkie niuanse i liczne odniesienia do różnych dzieł kultury. Na pewno nie można jej zaliczyć do lektur lekkich, łatwych i przyjemnych. Ona męczy, dręczy i wyzwala całą plejadę uczuć.

Patrick Lapeyre, to autor raczej słabo znany polskim czytelnikom. Ja sama nigdy wcześniej nie słyszałam o tym pisarzu, który przecież regularnie od 1984 wydaje swoje powieści. Jego twórczość jest bardzo ceniona, a za ostatnie dwie książki otrzymał prestiżowe nagrody.

Siostrolud – książka wydana w 2004 roku, za którą autor otrzymał nagrodę Prix du Livre Inter

Życie jest krótkie, a pożądanie nie ma końca – książka wydana w 2010 roku, została nagrodzona Prix Femina – prestiżowym wyróżnieniem, które od ponad stu lat przyznawane jest przez jury złożone wyłącznie z kobiet.

Po książkę sięgnęłam jak po wielką niewiadomą, gdyż nawet w sieci nie byłam w stanie znaleźć żadnych dokładniejszych informacji. Oczywiście strony francuskojęzyczne  rozpisują się na temat samego autora i jego książek, ale niestety nie władam biegle tym językiem. Miało to jednak swoje plusy, bo czytając nie sugerowałam się niczyim zdaniem i zaczynałam po prostu od zera, z czystą kartką.

Zwracający uwagę tytuł został zaczerpnięty przez autora z haiku Kobayashi Issy. Ma sugerować  kruchość i ulotność ludzkiego życia w porównaniu z nieprzemijalnością ludzkiego pożądania. Ono nigdy się nie kończy. Oczywiście każdy może tłumaczyć sobie tytuł w inny sposób. Ja po lekturze powieści przyjęłam właśnie takie tłumaczenie. Doskonale pasuje do całej powieści, która także zbudowana jest z paradoksów i niedopowiedzeń. Autor w genialny sposób zakończył swoje dzieło. Mianowicie podał kilka możliwych ciągów wydarzeń i pozwolił, aby to czytelnik sam dokonał wyboru. To bardzo przyjemne uczucie. Jakby człowiek  uczestniczył w akcie tworzenia.

Jednego z głównych bohaterów Louisa Blériota poznajemy na pierwszych kartach powieści. Początkowo zrobił na mnie duże wrażenie. W samochodzie siedzi sobie facet o zmierzwionych włosach, śniada cera i ciemne oczy ocienione długimi, prawie dziecięcymi rzęsami. Mężczyzna niedawno ukończył czterdzieści jeden lat.  W dniu, w którym czytelnik  spotyka się z nim po raz pierwszy, Blériot założył skórzany cienki krawat, a na nogi czerwone conversy. Jest Święto Wniebowstąpienia i nasz bohater jedzie spotkać się ze swoimi rodzicami. Kiedy zatrzymuje się w przydrożnej restauracji, aby się posilić, nagle dzwoni telefon. To Nora, miłość jego życia, której Blériot nie widział dwa lata. Połączenie jest kiepskie, ale najważniejsze słowa słychać bardzo wyraźnie. Nora wraca do Paryża. Mężczyzna czuje, że i on wraca do życia. Od tej pory żyje już tylko chwilami spędzonymi z kochanką. Początkowo jest nieświadomy faktu, że w momencie, kiedy on doznaje chwil szczęścia, w Londynie życie zatrzymało się Murphy’emu Blomdaleyowi, którego Nora zostawiła bez słowa wyjaśnienia. Od tej pory naprzemiennie towarzyszymy obu panom, którzy nieudolnie próbują zatrzymać przy sobie Norę.

A Nora, no właśnie. Nora jest i jej nie ma. I dosłownie i w przenośni. Pojawia się i znika. Raz spędza czas w Londynie, to znów jakby nigdy nic pojawia się w Paryżu u boku Blériota. Kobieta cierpi na chroniczne niezdecydowanie. Zachowuje się jak rozkapryszona nastolatka, a wszelkie problemy rozwiązuje biorąc nogi za pas. Torturuje tym Blériota i Murphy’ego skazując ich na wieczne czekanie i niepewność.  Co jednak najdziwniejsze, żaden z panów nie myśli o zakończeniu tego toksycznego związku, choć obaj mają pełną świadomość istnienia tego drugiego.  Nie są w stanie odejść, ponieważ Nora daje im siłę i popycha ich do jakiejkolwiek egzystencji. W momencie kiedy dziewczyna ucieka, oni przestają istnieć.  Trwają sobie spokojnie w zawieszeniu i czekają na jej powrót.  Czy ta dziwna bohaterka, którą poznajemy właściwie tylko dzięki  Blériotowi i Murphiemu nie przypomina wam kogoś? Mnie na myśl przyszła Pani Bovary i jej ciągłe nienasycenie, poszukiwanie, zdobywanie, które przynosi szczęście tylko do momentu zdobycia. Taka jest właśnie Nora. Wraca jakby nigdy nic do porzuconego partnera i zostaje tylko do momentu, aż ten na nowo zaczyna wierzyć, że kobieta wróciła już na zawsze. Potem znudzona odchodzi w poszukiwaniu nowych wrażeń. Nie może poprzestać na jednym kochanku, bo to co już posiadła, wkrótce zaczyna ją uwierać w bok.

Jeszcze nigdy nie przeczytałam książki, w której roiłoby się od takie ilości złych bohaterów. Nie, słowo zły tu raczej nie pasuje. Pasywny bohater, antybohater (tego określenia użyła tłumaczka). Każdy z nich ma jakieś tam swoje życie, w którym czy chce, czy nie musi brać udział.  Odniosłam jednak wrażenie, że każdy z nich kręci się w kółko.  Liczy się tylko tu i teraz z Norą. Bardzo ważny w tym wszystkim jest seks, który jednak jest tak mechaniczny i dziwny, że można odnieść wrażenie, iż nie przynosi on żadnej ze stron spełnienia. Jest bo jest, jest bo musi być. Jest, bo pożądanie nie ma końca. Blériot i Murphy to istoty uległe i nie potrafiące się przebić z własnym ja. Chociaż w głębi obaj wiedzą, że czasem powinni zaprotestować, tupnąć nogą w kierunku manipulującej nimi Nory, to na tej wiedzy wszystko się kończy. Ich kruchość, słabość i nieumiejętność radzenia sobie z problemami życia codziennego, często doprowadzała mnie do szewskiej pasji. Miałam ochotę potrząsnąć każdym z osobna,  a Norę kopnąć w przysłowiowe cztery litery. Bywały momenty, że książka po prostu lądowała z hukiem na półce na kilka dni.  Kiedy wracałam do lektury okazywało się jednak, że tylko ja byłam tak wzburzona. Cała trójeczka bohaterów w najlepsze żyła sobie dalej w trójkątnej symbiozie, kontemplując ulotne chwile bycia razem.

Niby banalna, nudnawa historia prawda? Otóż nie. W powieści Lapeyre diabeł bowiem tkwi w szczegółach.  Jest w niej wiele odniesień do różnych dzieł kultury, innych powieści, filmu, muzyki. Żeby wyłapać chociaż kilka z nich, trzeba się bardzo skupić na lekturze.  Jestem zadowolona, że udało mi się odczuć silny związek pisarza z twórczością  Marcela Prousta. Po tym jak przeczytałam powieść, zajrzałam do kilku słów od tłumaczki i stamtąd dowiedziałam się, że na P. Lapeyre ogromny wpływ miała powieść W poszukiwaniu straconego czasu. Według słów Ani Marchand, autor podziwia Prousta za umiejętność przekazania prostych historii w mocnej formie, dzięki wykwintnemu stylowi i bogactwu figur retorycznych*.  Dokładnie takie samo zdanie mam powieści Pana Lapeyre. Zwykła historia jakich wiele, miłosny trójkąt i jego perypetie, to przecież nie żadna nowość w literaturze. Jednak poprzez bogaty arsenał środków artystycznego wyrazu (zaskakujące metafory, porównania, oksymorony), ciekawie poprowadzoną narrację, niezwykle inteligentny humor, człowiek wie, że ma do czynienia z porządną , dopracowaną w każdym calu literacką perełką.

Tymczasowa, to debiut literacki Małgorzaty Hayles, której teksty można było znaleźć  swego czasu na stronie portalliteracki.pl. Anglistka z zawodu, anglofilka z zamiłowania. To tyle gwoli informacji biograficznych, których garstkę zdecydowałam się przemycić ze względu na to, że to debiutująca pisarka.

Gdybym zobaczyła tylko samą okładkę książki to chyba wahałabym się po nią sięgnąć. Osobie, która nie przeczytała powieści, oprawa może się wydać cukierkowata i kryjąca w swoim wnętrzu babskie romansidło.  Natomiast kiedy byłam już po lekturze ta okłada zaczęła do mnie przemawiać. Może faktycznie trochę tego różu za wiele, ale poza tym wszystko się zgadza. Surowo wyglądająca kobieta z ciasno upiętymi włosami, blada twarz z wielkimi niebieskimi oczami. Taka właśnie jest Marta, bohaterka książki, w swojej „tymczasowej” fazie przeobrażeń.

Jako, że nie jestem osobą, która ocenia książkę po okładce, zajrzałam do fragmentów zamieszczonych na stronie wydawnictwa i bez  zastanowienia zamówiłam egzemplarz.  Nie żałuję wcale czasu z nią spędzonego i powiem więcej, to było bardzo udane spotkanie.

O czym jest Tymczasowa? A właśnie o takiej fazie tymczasowej, którą musi przejść Marta, aby stanąć na nogi i ujrzeć przed sobą światełko nowego życia pełnego. To książka o dojrzewaniu osoby dorosłej, która zamknęła w klatce swoją osobowość, a właściwie całą siebie. Jak zwykle tylko porządny kop od życia jest w stanie obudzić człowieka z letargu, w którym się znajdował. Tak też jest z Martą, kiedy dowiaduje się, że mąż ją zdradza. Początkowo zamyka się w sobie, wije bezpieczne gniazdko w swoim łóżku i robi wszystko, aby nie doszło do kończącej związek rozmowy. Kobieta zaczyna cofać się w przeszłość i analizować swoje postępowanie, wraca myślami do rodzinnego domu, do nierozwiązanych spraw z rodzicami i siostrą. Kiedy w końcu dochodzi do konfrontacji z mężem, który odchodzi do innej kobiety, Marta… czuje ulgę. Wiedziała bowiem, że rozstanie w końcu nastąpi i trwała w męczącym oczekiwaniu. Ulgę przynosi jej też jednak otwarcie klatki. Okazuje się, że bohaterka nie ma swojej osobowości, oddała  ją mężowi, dzieciom, mamie, siostrze. Zawsze była dobra w byciu drugoplanowym bohaterem. Na szóstkę z plusem potrafiła sprawić, że nikt jej nie zauważał, jak gdyby rozpłynęła się Marta kobieta, a została Marta matka, Marta  żona, Marta córka i Marta siostra.  Marta żona ma długie włosy, bo takie lubił Tomek, mąż.  Z tego samego powodu należała do koła żon, mieszkała w domu, którego wystrój można określić jako surową nowoczesność, gotowała, sprzątała, prała i prasowała. Marta matka zajmuje się sama dwójką bobasów, potem dzieciaków i wreszcie nastolatków. I dla nich znów pierze, gotuje, sprząta, chodzi na wywiadówki. Taka rola. Marta-córka schodzi na drugi plan, gdy rodzi się siostra Dagny. Staje się wtedy mistrzynią kamuflażu, kimś kogo nie ma.

Każda kobieta gra pewne role, bardziej czy mniej narzucone przez społeczeństwo. Jeśli jednak któraś z ról tłamsi nasze bycie tylko samą kobietą, to z czasem zaczynamy wariować. Ileż bowiem czasu można grać to samo.  Żaden aktor by tego nie wytrzymał:

Recenzja również na portalu Lubimyczytac.pl
Recenzja również na wortalu Webook.pl

Wypadek na ulicy Starowiślnej to właściwie debiut literacki Lucyny Olejniczak (nie licząc opublikowanej w Internecie Opiekunki, czyli Ameryki widzianej z fotela), po raz pierwszy wydany przez Replikę w 2007 roku.  Przyznam szczerze, że dowiedziałam się o istnieniu autorki dzięki lekturze książki Zatrute pióra, gdzie miałam niewątpliwą przyjemność przeczytać jej opowiadanie kryminalne Spokojnie, kochanie… Przeszukałam Internet w celu bliższego zapoznania się z Panią Olejniczak i tak to właśnie dowiedziałam się, że już wkrótce światło dzienne ujrzy wznowiona przez Replikę książka, Wypadek na ulicy Starowiślnej. Zawsze z wielką ciekawością, ale i obawą sięgam po drugi utwór dobrze zapowiadającego się pisarza/pisarki.  Często bywa tak, że niestety pierwsze spotkanie staje się ostatnim dobrym.

Przypadek Pani Olejniczak pokazuje, że na szczęście bywają wyjątki. Już po kilku stronach lektury Wypadku na ulicy Starowiślnej wiedziałam, że to jest to, czego oczekiwałam.  Cudowna powieść obyczajowa, z elementami przewodnika po Krakowie i bardzo zabawnym wątkiem romansowym.

Główną bohaterką jest…Lucyna , którą poznajemy w trakcje jej sensacyjnego odkrycia. W wydaniu internetowym „Dziennika” znajduje notatkę o wypadku, jaki miał miejsce w Krakowie ponad sto lat temu. Niby nic takiego, notatka dotyczyła akcji gaszenia pożaru na ulicy Starowiślnej. Jednak, zanim pożar został ugaszony, doszło do wypadku wozu strażackiego, który pędząc do pożaru uderzył o niewyjeżdżony bruk.  Pech chciał, że z wozu wypadł sierżant Teodor Hanzelman, pradziadek Lucyny, który  doznał poważnych obrażeń głowy. I oto okazuje się, że kobieta wpada na jedyny ślad po pradziadku, który odtąd nie daje jej spokoju.  Chciałaby się dowiedzieć czegoś więcej na jego temat, tego jakim był człowiekiem, czy jest do niego podobna. Dzieci Lucyny, Magda i Tomek zaszczepiają w niej myśl o tym, żeby napisać o pradziadku książkę. Lucyna, która notabene jest początkującą pisarką zapala się do tego pomysłu. Tylko skąd wziąć potrzebne informacje, kiedy nawet starsze pokolenie w rodzinie, nie jest w stanie udzielić jej istotnych faktów z życia Teodora. No cóż, Lucyna wybiera się do biblioteki… i tak zaczyna się cudowna podróż po Krakowie współczesnym i tym z tysiąc dziewięćsetnego roku. Pisarka bowiem opowiada historię językiem czterech bohaterów. Po pierwsze Lucyna, która spaceruje po ulicach Krakowa pod rękę z… Teodorem, którego poznała w bibliotece i który także poszukiwał informacji na temat straży pożarnej. Po drugie zaś historię Krakowa z przed prawie stu lat, opowiadają Teodor Hanzelman i jego dzieci Helenka i Józio. Dzięki nim z przyjemnością przechadzałam się po uliczkach Krakowa, które autorka opisała z dużą drobiazgowością.  Kto doskonale zna to miasto, ma szansę spojrzeć na nie z innej perspektywy i dostrzec miejsca, których do tej pory nie zauważał? Osoby takie jak ja, które Kraków znają raczej tylko z wycieczek szkolnych, mogą potraktować tę powieść, jak przewodnik turystyczny, który jednak nie zaprowadzi nas w żadne masowo odwiedzane zakątki.

Czy Lucynie uda się zdobyć potrzebne informacje i napisać książkę o pradziadku? Czy poznany w bibliotece imiennik pradziadka okaże się kimś ważnym w jej życiu? Tego oczywiście wam nie zdradzę, ale zapewniam, że warto samemu znaleźć odpowiedzi na te pytania.

Bardzo podoba mi się jezyk, którym posługuje się pisarka. Świeży, pełen ciętego dowcipu, ciepły, ale bez zbędnej kwiecistości. Przyznaję, że miejscami śmiałam się do łez. Szczególnie wtedy, gdy Lucyna została oskarżona przez telefonicznego amanta o „zalotowanie się” do niego, czy w momentach, gdzie autorka przywoływałam pełne sarkastycznego humoru wypowiedzi Magdaleny Samozwaniec. Pozwolę sobie przytoczyć jeden cytat:

Podobno Magdalena Samozwaniec na stwierdzenie jednej z koleżanek, że inna z ich grona „jeszcze się całkiem dobrze trzyma”, odpowiedziała (cytat z pamięci autorki): „trzyma się jeszcze całkiem dobrze, ale puścić już by się nie mogła”*

Zabawne są też wątki z przyjacielem Lucyny, Władysławem. Nie będę jednak więcej cytować, bo zdradzę za dużo smaczków, których w tej powieści nie brakuje.

Nie mogę zapomnieć oczywiście o okładce, którą wpisuję na moją listę najpiękniejszych okładek. W tle stary Kraków, a na pierwszym planie dziewczyna w pięknej sukience z wysoko zadartą głową i rozmarzoną twarzą… Dla mnie number one.

Nie wiem jak wy, ale ja nabrałam tylko ochoty na dalsze smakowanie prozy Pani Olejniczak i cieszę się, że znalazłam kolejną polską autorkę, która tylko utwierdza mnie w przekonaniu, że dobrze jest stawiać na rodzimych autorówJ

*Lucyna Olejniczak, Wypadek na ulicy Starowiślnej, Replika 2012, s. 110-111.

Za możliwość przeczytania i zrecenzowania książki, serdecznie dziękuję wortalowi Webook.pl oraz Wydawnictwu Replika

Po Blogostan  Joanny Opiat-Bojarskiej sięgnęłam z czystej ciekawości. Chciałam się przekonać jaką może mieć wartość powieść o blogowaniu.  Jak wiadomo temat bliski, znany nam osobiście przyciąga:) , a jeśli książkę poleca jeszcze A. Lingas-Łoniewska, to tym bardziej trudno pozostać obojętnym.

Któż z nas nie pisał w swoim życiu bloga? Takie osoby można zliczyć na palcach, choć większość woli zostać anonimowa i w gronie rodzinnym nie przyznaje się do blogowania, szczególnie jeśli prowadzi się jeszcze blog-dziennik. Co innego taki blog recenzyjny. Tu raczej mało kto się uzewnętrznia poza tak zwaną normę. Owszem można odczuwać strach przed krytyką naszego stylu pisania, robienia błędów itd.  Ja przyznaję, że takowy strach odczuwam za każdym razem. Jednak taki pamiętnikowy ekshibicjonizm w ogóle do mnie nie przemawia. To już przestaje być dla mnie formą pamiętnika, który z założenia nie powinien ujrzeć światła dziennego. Nie wierzę też, że jeśli ktoś wie, że tysiące ludzi będzie czytać jego najskrytsze myśli, jest szczery w tym co pisze.  Pewne rzeczy zostawia dla siebie i publikuje tylko te, specjalnie wyselekcjonowane informacje, które mogą budować mylne wyobrażenie o takiej osobie. Tak właśnie było z główną bohaterką Blogostanu.

Rok 1945. Cichnie zawierucha II wojny światowej. Do miasteczka położonego na Ziemiach Odzyskanych wraz z licznymi osadnikami przybywa Henryk Koenig, były więzień obozu. Podobne jak i oni pragnie rozpocząć nowe życie. Jednak opuszczone przez Niemców tereny przyciągają również bandy rabusiów i szabrowników. Jednej z nich Koenig będzie musiał stawić czoła.

Powieść Józefa Hena Prawo i pięść  ukazała się po raz pierwszy nakładem wydawnictwa Literackiego, w 1964 roku, lecz pod innym tytułem (Toast). Dopiero po tym jak E. Skórzewski i J. Hoffman, nakręcili film, na podstawie scenariusza samego autora, powieść wydawano już pod zmienionym tytułem Prawo i pięść.

Andrzej Kenig wraca wraz z innymi byłymi więźniami z obozu do „domu”. Niestety warszawskiego domu Andrzeja już nie ma.  Podczas prób odkopania czegoś, lub kogoś brudzi sobie spodnie i to staje się jego udręką.  Od tej chwili usilnie będzie poszukiwał pracy, która zagwarantuje mu nowe ubranie. W tym celu udaje się do pełnomocnika rządu. Na pytanie o to, co chciałby robić Koenig odpowiada, że chce pracować w lesie. Chciałby sobie przypomnieć jak pachną cieknąca żywica i strzeliste drzewa. Wciąż czuje tylko słodkawy odór trupów, swąd spalonych ciał i ostrą woń chloru. Andrzej nie może też patrzeć na ludzi. Zbyt długo przebywał z nimi w dusznym baraku. Widział, jak sytuacja zmuszała wielu, aby zachowywali się podlej niż drapieżne zwierzęta.  Pragnie schować się przed nimi w lesie, bo jedyny sposób, żeby żyć z ludźmi, to żyć bez nich. Niestety pełnomocnik ma dla niego tylko propozycję związaną z jego wykształceniem (Koenig skończył pedagogikę).  Koenig już ma wyjść nie załatwiwszy niczego, kiedy to zostaje zaczepiony przez  Cześka, również byłego oświęcimiaka. Ten proponuje mu przyłączenie się do grupy, która docelowo ma zabezpieczać mienie pobliskiego uzdrowiska oraz przygotować to miejsce na przybycie rannych repatriantów.  Andrzej przyjmuje propozycję i wszyscy razem wyjeżdżają do pobliskiego Siwowa. Po drodze dołącza do nich grupa kobiet tułających się po wyjściu z obozów. Mają stanowić wieczorną rozrywkę dla panów.